TPL_OFFCANVAS_EMPTY_ERROR

Tarih

Karaçay Malkar Tarihi İle İlgili Makaleler

Karaçaylılar, Kuzey Kafkasya gibi dünyanın tabiatı, havası suyu, en güzel bir bölgesinde, vergi ve askerlikten muaf olarak iyi bir hayat sürüyorlardı. Ancak durum böyle iken muhtemelen 1902 veya 1903 yıllarında yine Acemistan’dan Kafkasya’ya bir ulema heyeti gelmiş. Daha sonraki gelişmelerden son derece ileri görüşlü olduğu ortaya çıkan bu ulema heyeti: “Ey Kafkasya Karaçaylıları siz burada işinizde son derece hür, bolluk içinde ve çok rahat bir hayat yaşıyorsunuz. Ama çok yakında sizin bu rahatınız ve bolluğunuz bozulacak.

Batçalanı Valeriy milletibizni tarihin tintgen alimleni biridi, arheologdu, tarih ilmulanı kandidatıdı. Busagatda Kavkaznı arheologiya institutunu direktoru nu zamestiteli bolub işleydi. Bügün ol bizni konagıbızdı. Valeriy, sen işleb turgan institutu üsünden alay köble bilmeydile. Ol kaçan, kalay kuralganın, kallay işle tındırganın aytsañ edi. Bu institut 1990-çı cıllada kuralgandı. Arı deri va anı endigi tamadası Atabiylanı Biyaslan bla men gumanitar tintivleni Kabartı-Malkar ilmu-izlem institutunda işlegenbiz.

Tarih boyunca büyük devletler ve imparatorluklar arasında paylaşılamayan ve sahibolunmak istenilen bir ülke olan Kafkasya’da meydana gelen savaşların ve diğer mücadelelerin sıkıntısını en çok çekenler ve felaketlere en çok maruz kalanlar kafkaslar yani Kafkas Halkları olmuştur. Özgürlüklerine olan tavizsiz bağlılıkları ise müstevlilerin öfkelerini ve kinlerini daima celbetmiştir.

1649 çu cılnı yanvarında bla fevralında «Bütev Orusnu ullu biyi Mihail Fyodoroviçge» eki dokument, Terek’ni asker başçısı I. A. Daşkovnu «Malkarlıla» caşagan tavlada kümüş magdan bolgan cerleni tintüvnü üsünden kagıtları ciberilgendile. Alay bla cazma dokumentlede birinçi kere «Malkarlıla» degen at cazılgandı. Andan beri 350 cıl ozgandı. Malkar halknı atı, ol turgan cer, anı tabigat baylıkları, miyik canıvarları cazma literaturada andan beri terk-terk körüne başlagandıla.

Karaçay Malkarlılar yüksek rakımlı bölgeleri ve dağları çok olan bir ülkede yaşayan Türk boylarından biridir. Onlar merkezi Kafkasya'nın dağ boğazları ve dağ eteklerinde; Kuban, Zelençuk, Malk, Çegem, Çerek nehirlerinin ve bu nehirlerin kollarının kapladığı ovalarda yaşamaktadırlar. Karaçay Malkar topraklarında "Beşbinlikler" diye bilinen zirveler vardır. Kafkasya 'nın en yüksek dağları olan Mingitav, Dıh-tav, Koştan-tav, Kulça bunlardan sadece birkaçıdır. Aynı zamanda; Azav, Terskol, İtkol, Çeget vs. buzulları ve buzulkar alanları bu bölgede yer almaktadır.

Karaçay-Malkar halkını üsünden tarih canı bıla cürütülgen ilmu-izlem işlege ketgen ömürnü ayagında başlangandı, anı da kişi alimle bardırgandıla. Andan beri bu zatnı üsünden türlü türlü ipotezle caraşdırılgandı: Karaçay-Malkarlıla Kafkas'nı otokhton halkıdıla, tilleri artdan Türk tilge burulgandı. Karaçay-Malkarlıla İran tilli Alanladan kalgandıla, tilleri zamannı içinde Türk tilge türlengendi. Karaçay-Malkar halkını burungu ata-babaları, kavumlanı ullu köçleri bargan ömürleden başlab Şimal Kafkas'da ornalgan Türk tilli halkladan Mingitav'ga kısılıb kalganladıla.

1828 cil abistol ayni ekinçisinde Orus inaral Emmanuelni askeri satlik Amantişden tab collani bilib Karaçayni cerine kirgen edi. Hasavkada kanli sermeşiv 12 sagatni bargan edi. Adam sanini koblugu emda macal sautlangani sebebli [Siyli Allahni buyrugu alay bolub] Orus asker ol sermeşni kuçleydi. Ani usunden Emmanuel patçahina bilay cazgandi: "Şimal Kafkazni Fermopillerin [1] bizni asker kuçlegendi; emda Karaçayni Mingi-tavnu eteginde turgan Ereseyge karşçi tav milletleni kalalari, Allahni boluşlugu bla em askerni cigitligi bla, men kesim başçilik etib, kavşatilgandi".

Filologiya ilmulanı doktoru, cazuvçu Kagıylanı Nazifa 1957 cıldan beri, Karaçay 14 cıllık sürgünden Kavkaz curtuna kayıthandan beri, halkıbıznı burundan kelgen tin baylıgın izleb, tabıb, tintib, saklab, caklab küreşedi. Bu zatda anı kıyını alay ulludu, aña tıyınşlı baga berirge da koldan kelmezçadı. Caş tölünü kölün Nazifaça költürgen bolmagandı. Sovet kommunist rejim bizni dinibizni da, tilibizni da, curtubuznu da, tarihibizni da bizden sıyırıb küreşe edi.

Page 5 of 8

Köşe Yazıları

ESKİ CIRLA
Çok eski zamanlardan beri Merkezî Kuzey Kafkasya’nın Yukarı Kuban ve Yukarı Terek havzalarında yaşayan Karaçay-Malkarlıların…
KAFKASYA'DA DEPORTASYON VE…
Tarih boyunca büyük devletler ve imparatorluklar arasında paylaşılamayan ve sahibolunmak istenilen bir ülke olan Kafkasya’da…
KARAÇAY-MALKARLILANI TAMIRLARINI ÜSÜNDEN
Karaçay-Malkar halkını üsünden tarih canı bıla cürütülgen ilmu-izlem işlege ketgen ömürnü ayagında başlangandı, anı da…
KARAÇAYNI TÖRESİNİ ÜSÜNDEN
Meni tölüme deri bolganla Kafkazdan kelgen adetleni igi biledile. Endigi caş tölüle, artıksızda elleden tışında…

Login