kamatur.org Deneme Yayını

Sılpağarlanı cigit Dommayçını ulanı, Sılpağarlanı Deboşnu caşı ötgür Barak, Üçkeken özen başında Kamişli-Kol kışlıkda, koşda malçı bolub turğan cerinde, atasını bir hını sözüne açıvlanıb, atın cerleb, camçısın, başlığın, macal kiyimin kablab, özenni enişge sarkıb ketgendi. Ala ata-babalarından oğuna da avur söznü költürürge ürenmegen adamla bolğandıla,  atasını uçhara sözü aña katı tiygendi. Költüralmağanında va, atasına kayırılmağandı da, köz tuvrasından korağandı. Barak süegi-sanı urub ösgen, işde çınıkğan, küçü, karıvu cetişgen tavkel ulan bolğandı. Ketgeni bla, uzak curtlağa atlanmağandı. Ğum ayağında Abukları-baylanı elge tüşgendi. Anda va Karaçaydaça tül — elni iyesi Abukları, cer, rıshı baylık da alanıkı, elçile da alanı calçıları. Barak da Abuklağa calğa caraşhandı. Cılkılarından bir acir ülüşnü küterge deb, çegem ortakğa kelişgendi: beş cılnı ayırılmay küterikdi, ol zamannı içinde cılkıdan korağanın, çarpığanın Abukları bla arada teñ eterikdi, bolcalı cetgen kün a, beş cılda ösdürgen cılkısını carımın kesine alıb, mal iyesi kişi bolub, üyüne, koşuna kayıtırıkdı.

Günümüzde yoğun olarak Rusya Federasyonu’na bağlı Karaçay-Çerkes ve Kabardey-Balkar şeklinde iki ayrı özerk cumhuriyet içerisinde yaşayan Karaçay-Malkar Türklerinin nüfusu yaklaşık 300 bin kişidir.

ABD''de yaşayan Türk toplumunun en önemli kitlesi olan Karaçay Türkleri''nin yaşayan çınarları, Cabbar Aybaz ve Niyazi Bayçora; 63 yıl önce binlerce kişinin hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan Drau faciasını anlattı. Bugün 104 yaşında olan Cabbar Aybaz ile 85 yaşındaki Niyazi Bayçora; Avusturya''nın Ober Drauburg''daki mülteci kampından kaçarak hayatta kalan az sayıdaki Karaçay Türk''ünden sadece ikisi. Yaşananları hiçbir zaman unutamayacaklarını dile getiren Aybaz ve Bayçora, ‘Karaçay Türkleri''nin uğradıkları zulmün Kafkasya ile sınırlı kalmadığını'' söyledi.

Duniyanı başında, türlü türlü şartları bla, tuvgan emda caşagan ellerini tarihinde ızın koygan, ülüşü bolgan adamla boladıla. Bıllay adamla caşavlarını aslamın eline, camagatına, milletine hayır eterge deb tavusadıla. Anı sebebli ol adamlanı atları emda etgen işlerini üsünden haparları, tölüden tölüge köçe baradı, unutulmaydı. Başhüyük elde da bolgandı allay adamla. Söz üçün Kurgaklanı Ramazan Selçuk, Sılpagarlanı Abek Akil, Ahköbeklanı Dala Karaçay, Kurgaklanı Şogayıb Kalabek, Sılpagarlanı Musa Baypolat, Acilanı Musa Kâzim Karça, Tekelanı Kâzim Teke, dagıda köble. Başhüyükde ol adamlanı sıyları bügün da körüledi, atları camagatda bügün da duva bla birge aytıladı. Elge, camagatha etgen igi işlerin Allah suvab bazmanlarına cazsın, kerti duniyaların candet etsin.

Goşayah biyçeni üsünden aytılgan zat Karaçay-Malkarda kerti haparlanı biridi. Tavruh halda cürüy, Goşayah biyçeni haparı magana canı bla da türlene kelgendi. Karaçay-malkar halknı avuz tvorçestvosundan birinçn bolub, orus tilde basmalaññandı. Karaçay bla Malkarda 1848 cılda bolgan konaklanı  biri G.-D. Sankt-Peterburgda "Biblioteka dlya çteniya" degen jurnalda 1848 cılda basmalaññandı ["Poyezdka k üjnomu otklonu Elbrusa v 1848g.".] Goşayah biyçeni haparın  Biyçesında Sın-Taş  bla  baylamlı etedi. Haparnı atına Biyçesınnı üsünden legenda, deb cazadı… Kıshaça, bılaydı cazganı. Krımşavhallanı Kanşav [cazılganı Anşav - İ. Ş.] Çegem elde caşagandı. Anı baylıgı bla batırlıgı, Kara teñizden başlab, Koban, Terk suvlanı enişge enib, Kaspiy teñizge deri cayılıbdı.