TPL_OFFCANVAS_EMPTY_ERROR

Genel

Kuru Koldu bılayını atı. Algın atı Suvlu Kulak edi, Terekli da devçen edile. Endi bılayda şorkuldab bargan kara suv da cokdu, şuvuldab, tögerekge can salıb turgan çeget da cokdu. Tereklege konub, cüz tamakdan kıçırıb, sızgırıb, cüvüldeb, cırlab turuvçu kanatlıla da cokdula – başha bereketli curtlaga ketgendile ala da. Kulaknı eki canında kabırgala da calandıla. Calan bolgan bla kalsala va. Caññurla cuva, topragı kete, tab, uvak ayaklıla bulcunurça, kırdık ışanı cokdu.

Bıyıl, 2007-çi cılnı may ayında, Karaçay 14-cıllık tutmakdan-sürgünden başına azat bolub, Kavkaz curtuna, Miññi Tavuna kayıthanlı, 50 cıl bollukdu. Añña atalıb, Karaçay-Çerkes Respublikada kuvanç cıyılıvla, toy-oyun, aşav-içiv, dagıda başha közbav zatla bardırıllıkdıla. Alay a, sürgüññe çıdayalgan halk, Sibirni buzlarından, Orta Aziyanı kumlarından ötalgan halk, 558 kesekge bölüññen-çaçılgan, özge, madar bolganlay, birge cıyılıb, Ata curtuna kayıta bilgen halk, endi Curtunda tüb bola turganını üsünden caññız bir söz aytırık tüldüle onovçula-kullukçula...

Bilindiği üzere, her yıl, Eskişehir ve Afyon Karaçay-Malkar dernekleri tarafından organize edilerek Yazılıkaya ve Doğlat köylerinde “Nartlanı Toy Künü” ve “Tavlulanı Cıyılıvu” adları altında iki ayrı şenlik gerçekleştirilmekteydi. Bundan kısa bir süre önce, Afyon ve Eskişehir Karaçay-Malkar derneklerinin ortak kararıyla, bu yıldan itibaren, ilki 30 Haziran 2007 Cumartesi günü Doğlat Köyü Ovacık Yaylasında yapılacak olan “Tavlulanı Ullu Cıyılıvu” adı altında tek bir şenlik düzenleneceği duyurulmuştu. Derneklerimizin, yıllardır ayrı ayrı yerlerde yapılan bu şenliklerin bu yıldan itibaren tek bir şenlik halinde düzenleneceğinin bildirilmesi halkımız tarafından büyük bir sevinçle karşılandı.

Ne açı bolsa da, tüzün aytırga kerekdi. «Carlılıgın caşırgan bayınmaz» deb, nart söz bardı. «Karga «kak» der, adam «Hak» der» deb da bardı söz. Halkıbıznı mahtab, nazmu, hapar cazıb turgan bla kemlikleden kutulallık tülbüz. Tüzdü, halkıbız cigit, ciger bolmasa, bügünlege da cetmey, dump bolur edi...

Okuybuz, söleşebiz, cazabız. Alay a, sözge atomgaça karagan, anı tahsasın, taşasın açalgan bek az adam bardı. Söznü tintib, alay bla halknı iç duniyası tış duniyası bla kalay baylamlı bolganın açıklagan ilmu işdi Küçüklanı Zuhranı «Ontologiçeskiy metakod kak yadro etnopoetiki» degen kitabı. Söz – ol köb katlıdı, köb maganalıdı; anda kalübaladan beri kelgen colubuznu, tarihibizni, adetibizni, aññıbıznı, esibizni – aytırga kesibizni körürge bollukbuz. Bollukbuz, amma, ne ese da, Zuhraga deri bizni adabiyatda bıllay miyik ilmu daracada emda keramat halda tavlu söznü kişi tintalmagandı, söznü taşa maganasın turu etalmagandı.

Halkıbıznı tin baylıgı aytıb aytalmazça ulludu, baydı. Ol haznanı cıyuv, tintüv, açıklav cılla bla, ömürle bla barıb turluk işdi. Men bılayda «halk cırladan» başlarga izleyme söznü. Halk cır deb aytılganlıkga, anı sözün, makamın da caraşdırgan adam (adamla) bolmay madar cokdu. Eski cırla avuzdan avuzga köçe, saklaññandıla, alanı etgenleni va atları (köbüsünü) unutulgandıla. «Cırnı avtorun tohtaşdıruv nege kerekdi, cır saklaññan ese, bügün da cırlana ese bolmaymıdı» degenle da bardıla. Bolmaydı. Birinçi canından, tüzlük üçün, avtornu atı belgili bolurga kerekdi, ansı anı kıyının başhaga tecegenle, urlavçula, tonovçula da çıgıb kaluvçandıla.

Kesibizni kalgan milletleden törge salıb alanı da ayak tübge salıb kesibizni aldab kallay bir zamannı turlukbuz. Ata babalarıbıznı caşavları üsünden cazılgan, basmallaññan meteryallanı barısında da belgili bolgan, alanı bu  duniyada sınamagan kıyınlıgı, amanlıgı, kalmaganı cazıladı. Barısı da kerti zatladıla. Bir kesekni sagış etsek deyme! Duniyanı candetlerinden biridi deb aytılıp turgan curtlarında caşagan ata-babalarıbız ol bek süygen tavların da, çegetlerini da bir daha körmezça artlarında koyub, ömürde bilmegen-körmegen collaga tüşüb nek aylangandıla.

Abdullah deb bek ullu bir alim caşagandı Doğlat elibizde. Abdullah Tıp ilimni üsünden usta bolub, Doğlat eli ne da tögeregindeki Türklü elleni adamlarına darman bolgandı. Abdullah (ELKIR) askerlikni üsündende bek usta bolganı haparları aytılgandı. Orusyada anı izleb ödül salganla. Abdullah Orusyadan atı bla, Orus askerle bla tüyüşe tüyüşe, uruşa uruşa kelgendi. İşkok (göroh), kama kullangannı da ustası bolgandı. Uçgan kuşnu başından urganını elibizdeki adamladan eştgenbiz. Abdullah,  Orusyada, Tavlulanı kelgeni haparlarını eşitgendi. Anı içün Bursa''da cuvuklarımı tabarmamı deb kararga atıbıla barıb kelgendi.

Page 5 of 12

Köşe Yazıları

ESKİ CIRLA
Çok eski zamanlardan beri Merkezî Kuzey Kafkasya’nın Yukarı Kuban ve Yukarı Terek havzalarında yaşayan Karaçay-Malkarlıların…
KAFKASYA'DA DEPORTASYON VE…
Tarih boyunca büyük devletler ve imparatorluklar arasında paylaşılamayan ve sahibolunmak istenilen bir ülke olan Kafkasya’da…
KARAÇAY-MALKARLILANI TAMIRLARINI ÜSÜNDEN
Karaçay-Malkar halkını üsünden tarih canı bıla cürütülgen ilmu-izlem işlege ketgen ömürnü ayagında başlangandı, anı da…
KARAÇAYNI TÖRESİNİ ÜSÜNDEN
Meni tölüme deri bolganla Kafkazdan kelgen adetleni igi biledile. Endigi caş tölüle, artıksızda elleden tışında…

Login