TPL_OFFCANVAS_EMPTY_ERROR

Edebiyat

Karaçay Malkar Edebiyatı ile ilgili Makaleler

Bir zamanlar iyi kalpli bir hoca yaşarmış. Hiç çocuğu yokmuş, hanımı da vefat etmiş. Hoca dünyada yapayalnız kalmış. ‘Bir başıma çok ihtiyacım mı olacak, bütün paramı hayırlı işler için harcayacağım,-diye karar vermiş.’ Evine öğrenciler alarak, onlara ders verirken, onları hem doyurur hem de evinde yatırırmış. Bir gece, öğrenciler uyuduktan sonra, eve üç hırsız girmiş ve hocadan bütün parasını istemişler. - Her şeyi alın. Yalnız bana zarar vermeyin! Hoca böyle söyleyerek, paralarını sakladığı yeri göstermiş.

Karaçay-Çerkes respublikanı adamlarına Batçalanı Karaköznü caşı Mudalifni atı igi belgilidi. Ol kesi kıyını bla caşagan ullu üydegide tuvgandı. Atası Karaköz ertde avuşhanı sebebli, sabiyligi kıyın bolumda, tuvgan eli Ogarı Teberdade artdarakda Moskvada detdomda ötgendi. Kacıkmay küreşe, Allah bergen fahmusunu da boluşlugu bla ol cşdan cılga bilimni baçhıçlarında örge-den örge atlagandı: 30-çu cılda Moskvada himiko-tehnologiçeskiy institutnu rabfakında, andan sora aviatsion institutda okuy kelib Moskvada kral Universitetkge köçgendi. 1936 cıl anı mehaniko-matematiçeskiy fakultetin cetişimli boşagandı. Allay baş bilim algan karaçaylılanı sanı ol közuyude bek az bolgandı. Andan sora Batça ulu Karaçayga kayıthandı.

Ertte-ertte, bek sansız-sanausuz zamanlada, Miññi Tavnu başı ayrı bolmagandı. Üsünde da, busagatdaça, kañña buzla cıltıramagandıla. Miññi Tav bek biyik tavdu-anı töppesi kökge tirelip turadı. Ol sebepden kamsık* culduzçukla, uçup kelip, tögereginde bugumuç oynarga süygendile. Teren çatlarga tüşüp, alanı içinde ginasuvça* cıltırap bargan kirsiz tav suvlada cuvunup turgandıla. Miññi Tavnu tüz töppesinde, mazallı bilev kayanı tübünde, bir caşil duppurçuk* bolgandı. Alaydan uzak bolmay da kaya tübünde, cılamukça, kirsiz kara suvçuk çıgıp turgandı.

2 Kasım 1943 tarihinde Karaçay Sürgününe yetişkin bir genç kız olarak katılan ve çileli 14 yıl ölüm-kalım mücadelesi verdikten sonra sağ kalabilen Hubiy kızı Patiya tarafından sürgün sırasında yazılıp bestelenen, o zorlu günlerin hikâyesini çok güzel bir şekilde ifade eden ve halk arasında dilden dile nakledilerek günümüze kadar gelen bir manzumeyi, keza, Karaçayca bilmeyenler için Türkiye Türkçesine aktarılmış metnini, Sürgünün 58. yılında, sitemize koyarak tüm okuyucularımızı bu içli ağıttan haberdar etmeyi uygun bulduk.

Kamatur – kama, tur Cavlanı kamatırça ur Kampaytırça ur Cathanıñ, cuklaganıñ bollukdu, tamam Uyanırga cetgendi zaman Kamatur, tur Duşmannı kamat, ur Kavşatırça ur Şohlaga va kalkan bolub tur Birlikde tirilik – Kamatur Karaçay-Malkar-Türkiye Allahnı allında baş iye Şukurla etebiz Añña Bizni adam etib carathanı üçün Bizni musliman etib carathanı üçün Bizni Türk etib carathanı üçün Hak colnu tanıthanı üçün Türkbüz, kanıbız, canıbız bla Cüregibiz, añıbız bla Kadarıbız bla Kamatur birikdiredi bizni Költüredi kölübüznü Cıydıradı esibizni Tanıtadı kesibizni Aytadı Kamatur Türk halkı, örge tur Tarihiñe tıyınşlı bol Cazıvuña iye bol Tin bayragıbız – Kamatur!

Ertte-ertte bir cerde bir ullu tav el caşap bolğandı. Ol el bir talay zamannı içinde kayğısız işlep, macarğanların aşap, ırahat caşağandı.Caşay barğanda, bu elden adamla - bir-bir, eki-eki tas bolup tebiregendile. Adamlanı kalay tas bolğanların bir kişi bilip, ne hıysap etip bolmağandı; ne üçün deseng, adamla suv üzmezge cutulğança, tengizni tübüne taş batıp ketgença bolup, atı-çuvu çıkmay dump bolup kala edile. İzlerge tebiresele va!.. Kayrı barğın, kimge ne sorğun? Adamlanı alay cutup barğan naças küç kaydan çıkğanın tabarğa, anı tersligine colukdururğa süyüp, izlep turğan elde köp cigitle da bar edile.

Karaçaynı aytılgan cırçı - improvizatoru, Semenlanı Kalturnu üsünden bizge cetgen haparla köb tüldüle. Alay a, köb zatı unutulganlına, Kalturnu talay alamat cırın, yetpor nakırdaladan tolu, bir kavum improvizatsiyasın, türlü - türlü işleni üsünde bola turgan seyir haparlarını bir kavumun, halknı esi bizge deri da cetdirgendi. Ol haparla, cırla, çamla Kalturnu teren fahmusuna, eslilignne, halknı içinde sıyı ullu bolganına şagatdıla. Kaltur, Uçkulançı bolgandı.

Tañnı töben canı az belgi berirge Tögerekni askerle aldıla. Atala, karnaşla Barı da uruşda, Bizge ne kıyınlık saldıla! Tavuk kıçırıgı, sabiy cilyaganı Cürek cavuñu aşay turalla.  Oy, kart kişileni, tişirıvlanı Uşkok kalak bla uralla. Kıyınalıp işlegen bizni collarıbız Kaldıla bukulap, çars etip. Carlı Karaçaynı koratıp baralla, Bu Kavkaz tavladan tas etip. Bizni curtubuzdan sibirip baralla, "Studebekerle" küçlü duvulday. Ay, carlı Kavkazım, sen kalıp ketgense, Narat terekleriñ şuvulday. Koylanı sürgença, bu biz carlılanı, Kuvup, vagonlaga cıyalla. Bıllay kıyınlıknı körüp, kötüralmay, Ay da, kün da birden cilyayla.

Page 4 of 10

Köşe Yazıları

ESKİ CIRLA
Çok eski zamanlardan beri Merkezî Kuzey Kafkasya’nın Yukarı Kuban ve Yukarı Terek havzalarında yaşayan Karaçay-Malkarlıların…
KAFKASYA'DA DEPORTASYON VE…
Tarih boyunca büyük devletler ve imparatorluklar arasında paylaşılamayan ve sahibolunmak istenilen bir ülke olan Kafkasya’da…
KARAÇAY-MALKARLILANI TAMIRLARINI ÜSÜNDEN
Karaçay-Malkar halkını üsünden tarih canı bıla cürütülgen ilmu-izlem işlege ketgen ömürnü ayagında başlangandı, anı da…
KARAÇAYNI TÖRESİNİ ÜSÜNDEN
Meni tölüme deri bolganla Kafkazdan kelgen adetleni igi biledile. Endigi caş tölüle, artıksızda elleden tışında…

Login