24Haziran2017

NART TEMİRÇİ DEBETNİ TUVGANI

Ertde-ertde, dorbunlada turganda, Taş tegene, agaç elek bolganda, Kök Teyrisi Cer Teyrisin algandı, Kök küküreb, bu Cer buvaz bolgandı. Toguz cılnı, toguz künnü buvaz bolub turgandı, Cer carılıb, sora Debet tuvgandı. Suv Anası alıb anı cuvgandı, Şorkalanı anı avvzuna burgandı. Suv Anası emçek ana bolgandı,
Ol ösdürüb, akıl bla tolgandı. Ol Debetni otdan bolgandı cüregi, Kurçdan bolgandı sanlarını keregi. Singirleri, caya kibik, sozulgandı, Kerek bolsa, ol ızına cıyılgandı. Har bir cigi, bezgi kibik, açılgandı,
Süymese va, artına cıyılgandı. Canı, kanı otdan bolgand kuralıb, Kolu cetse, taş erigend, kızarıb. Ot Teyrisi otnu tilin bildirgendi, Cer Teyrisi taşla tilin bildirgendi, Suv Teyrisi aşın, suvun iygendi.

NART TEMİRÇİ DEBETNİ TUVGANI

Ertde-ertde, dorbunlada turganda,
Taş tegene, agaç elek bolganda,

Kök Teyrisi Cer Teyrisin algandı,
Kök küküreb, bu Cer buvaz bolgandı.

Toguz cılnı, toguz künnü buvaz bolub turgandı,
Cer carılıb, sora Debet tuvgandı.

Suv Anası alıb anı cuvgandı,
Şorkalanı anı avvzuna burgandı.

Suv Anası emçek ana bolgandı,
Ol ösdürüb, akıl bla tolgandı.

Ol Debetni otdan bolgandı cüregi,
Kurçdan bolgandı sanlarını keregi.

Singirleri, caya kibik, sozulgandı,
Kerek bolsa, ol ızına cıyılgandı.

Har bir cigi, bezgi kibik, açılgandı,
Süymese va, artına cıyılgandı.

Canı, kanı otdan bolgand kuralıb,
Kolu cetse, taş erigend, kızarıb.

Ot Teyrisi otnu tilin bildirgendi,
Cer Teyrisi taşla tilin bildirgendi,
Suv Teyrisi aşın, suvun iygendi.

Debet bir kün Nart tavlaga bargandı,
Taşla bla söleşe, anda kalgandı.

Ala bla onou, kengeş etgendi,
Taşla alıb, ol eline cetgendi.

Ol taşlanı kolu bla ezgendi,
Har bir taşda ne bolganın sezgendi.

Ol taşlanı, gırcın kibik, aşagandı,
Köb taşlada ne barlıgın sınagandı.

Ot Teyrisi boluşhandı Debetge,
Köb taşladan ne süyse da eterge.

Temir anga tılı kibik bolgandı,
Kalay süyse, alay arı burgandı.

Otnu, suvnu, cerni tilin bilgendi,
Ol, Nart bolub, temirçige kirgendi.

Har bir taşda ne bolganın körgendi,
Ol taşlanı, buzla kibik, eritgendi.

Kübeleni, kalkanlanı işlegendi,
Ustalıknı ol ebine tüşünngendi.
Tav taşlanı, tişlik etib, bişirgendi.

Ol işlegendi alga teri körüknü,
Ol çıgargandı cer üsüne temirni,
Ol başlagandı candırıb taşkömürnü.

Gürbecisin salıb Tırmı tavnu colunda,
Temirleni, çayır kibik, sozgandı kolunda.

Ol Debetni çemerligin bilgendile,
Cüz-cüz Nartla saparişle bergendile.

Tırmı tavdan magadanın tüşürgendi,
Sadak okla, kübe etib kiydirgendi.

Debet bu canında temirleni sozgandı,
Ustalıgı har bir Nartnı ozgandı.

Har kün sayın cüz kılıçnı bitdirgendi,
Nart askerge köb zatlanı etgendi.

Kılıçları taşlanı, sapınnıça, kesgendile,
Okları ua Mingi Tavdan ötgendile.

Kübelerin kılıç almagandı,
Sadak ok da andan ötüb bolmagandı.

Debet mında, bu canında tavlanı,
Köb savvtla etib tabdırgandı.

Tavla başı bla ol canına uzalıb,
Kara tengizge sugub katdırgandı.

Çiy temirni bolat etib bergendi,
Nart askerge köb sadakla etgendi.

Genca tayga kübe etib bergendi,
Sadak bla urub, anı körgendi.

Kılıç bla atnı urub sınagandı,
Ol, kesmey, avvzu sınıb, kamagandı.

Sadakları Mingi Tavdan ötgendile,
Okları Kara tengizge tüşgendile.

Nart askerni savvt küçü ösgendi,
Kılıçları kayalanı kesgendi.

Nart halkı köb cigitlikle etgendi,
Har kerekni Debet etib bergendi.

Debert bolgandı temirleni çıgargan,
Temir işge üyrenirge buyürgan.


Şorka: dere, ırmak, şelale, çağlayan
Kurç: çelik, sert, dayanıklı
Caya: yay
Cik: eklem, kemik
Kübe: yelme, zırh
Gürbeci: demirci
Şemerlik: ustalık, maharet
Sadak ok: yay ve ok takımı, silah
Savut: silah takımı
Bolat: çelik
Genca: at yavrusu, tay


Düzenleme: Ramazan BALKARAÇAY
Kaynak: Karaçay Poeziyanı Antologiyası 18-20. yy